|
|
 |
|
|
| Artikelen |
| TWA / Artikelen |
|
lettergrootte |  print |
|
Slimme elektriciteitsmeters: grootschalig marktinitiatief in Italië
Karel van Gorp - 9-1-2006 |
| Samenvatting |
Italië loopt wereldwijd voorop in de installatie en het gebruik van intelligente elektriciteitsmeters. Dit zijn digitale meters die naast het elektriciteitsverbruik ook andere relevante parameters voor de elektriciteitsdistributie verzamelen, en die hun gegevens continu en direct doorgeven aan het netbeheer. Eind 2005 zijn er in Italië al 27 miljoen van dergelijke elektriciteitsmeters geïnstalleerd bij afnemers.
De verantwoordelijkheid voor de installatie en het beheer van de nieuwe meters ligt bij de onderdelen van de bedrijven die het netwerkbeheer verzorgen. Het initiatief om de meters te installeren komt uit de marktsector zelf. Marktleider en ex-staatsmonopolist ENEL schat de totale investering op € 2,1 miljard, en verwacht dat binnen 5 jaar weer terug te hebben verdiend. De opbrengsten worden verwacht door:
- verhoogde efficiëntie van het gebruik van het netwerk door een betere voorspelbaarheid van verbruik,
- besparing op onderhoudskosten door een uitgebreid monitoringsysteem van het eigen netwerk,
- het sneller oplossing van storingen,
- kostenbesparing op het aflezen van de meters: er is geen personeel nodig dat huizen afgaat voor het aflezen en controleren van meters;
- kostenbesparing op het aan- en uitschakelen: dat kan ook op afstand worden uitgevoerd;
- verbeterd debiteurenbeheer,
- levering van aanvullende diensten aan de klant,
- accurate facturering, en
- het tegengaan van fraude, waardoor er minder ontraceerbare verliezen zullen optreden.
Consumenten zullen directer effect zien van hun verbruiksgedrag door de directe facturering. Dit houdt potentiële voordelen in voor energiebesparing. De centrale overheid is in overleg met de sector om regelgeving op te stellen die een dergelijke ontwikkeling bevordert. De conceptregelgeving vertoont overeenkomsten met het gevoerde beleid in Zweden (zie ook het artikel van de TWA-post Stockholm). De verwachting is dat per eind 2009 alle elektriciteitsafnemers in Italië zullen beschikken over slimme meters. |
| Details |
Italië loopt wereldwijd voorop in de installatie en het gebruik van intelligente elektriciteitsmeters. Dit zijn digitale meters die naast het elektriciteitsverbruik ook andere relevante parameters voor de elektriciteitsdistributie verzamelen en direct doorgeven aan het centrale netbeheer. Eind 2005 zijn er al ruim 27 miljoen van dergelijke elektriciteitsmeters geïnstalleerd bij afnemers. De verwachting is dat per eind 2009 alle elektriciteitsafnemers zullen beschikken over slimme meters. De centrale overheid is in overleg met de sector om regelgeving op te stellen die een dergelijke ontwikkeling bevordert.
Het initiatief voor de invoering van de slimme meters in Italië is afkomstig uit de markt. Voormalig staatsmonopolist Enel is in 2001 begonnen met de installatie van de eerste meters en heeft eind 2005 bij alle 27 miljoen klanten de installatie gereed. Bij 25 miljoen klanten wordt de meter ook al elektronisch uitgelezen. Nutsbedrijf ACEA is eind 2005 begonnen met de installatie van 1,5 miljoen intelligente elektriciteitsmeters in Rome en omgeving. In Nederland is de invoering van slimme meters al jaren onderwerp van discussie tussen markt en overheid.
Bedrijfsinformatie
- ENEL is een verticaal geïntegreerd energiebedrijf actief in productie, distributie en verkoop van elektriciteit en in distributie en verkoop van aardgas. Het is een van de grootste Europese energiebedrijven en in omvang in de orde van grootte van RWE, EdF en EON. ENEL is monopolist in gehele Italiaanse kleinverbruikersmarkt, behalve in enkele grote stedelijke gebieden rond onder andere Rome, Milaan, Turijn en Verona.
- ACEA is van oudsher het gemeentelijke nutsbedrijf van Rome en omgeving. Het bedrijf verkoopt elektriciteit en is netbeheerder in Rome en omgeving, en participeert via een joint venture met het Belgische Electrabel in elektriciteitsproductie. Daarnaast is het de grootste waterleverancier in Italië.
Terugverdientijd
Met de hele operatie van ENEL is een investering van € 2,1 miljard gemoeid. ENEL verwacht dit in vier jaar terugverdiend te hebben. De inkomsten worden verwacht uit:
verhoogde efficiëntie van het gebruik van het netwerk door een betere voorspelbaarheid van verbruik,
besparing op onderhoudskosten door een uitgebreid monitoringsysteem van het eigen netwerk,
het sneller oplossing van storingen,
kostenbesparing op het aflezen van de meters: er is geen personeel nodig dat huizen afgaat voor het aflezen en controleren van meters;
kostenbesparing op het aan- en uitschakelen: dat kan ook op afstand worden uitgevoerd;
verbeterd debiteurenbeheer,
levering van aanvullende diensten aan de klant,
accurate facturering, en
het tegengaan van fraude, waardoor er minder ontraceerbare verliezen zullen optreden
Voor het publiek heeft de invoering mogelijke voordelen omdat energiebesparing door de directe feedback aan de gebruiker concreter wordt. Daarnaast kan het veranderen van leverancier technisch eenvoudiger worden uitgevoerd, en kan de elektriciteitsinfrastructuur en -productie efficiënter worden benut. De elektriciteitsmarkt voor kleinverbruikers is in Italië nog niet geliberaliseerd.
Het systeem biedt ook de mogelijk om het management van het netwerk op detailniveau te regelen. Delen van het netwerk kunnen bijvoorbeeld op een lager vermogen worden geschakeld. Zo kan in het geval van onvoorziene wegval van een deel van de stroomproductie bijvoorbeeld de afnamecapaciteit per huishouden tijdelijk worden verlaagd, zodat het essentiële stroomgebruik (bijvoorbeeld voor de koelkast) nog wel kan worden gehandhaafd, maar grote energieslurpers als de airconditioning tijdelijk niet kunnen worden gebruikt. Hierdoor hoeft niet alle stroom in een gebied uit te vallen en kan eventuele schade beperkt blijven.
Technologie
De meters bij de mensen thuis bestaan uit een meter en een interface. De meter zit gewoon in de meterkast, de interface kan op een meer toegankelijke plek in het huis worden aangebracht. De interface bevat een schermpje dat korte boodschappen kan tonen. De gebruiker kan hier enkele gegevens over zijn elektriciteitsverbruik inzien, maar ook andere informatie die de netbeheerder stuurt. Ook kan het systeem een geluidje produceren als er een belangrijk nieuw bericht voor de gebruiker is. Dit schept extra communicatiemogelijkheden tussen aanbieder en klant.
Maar het systeem van slimme elektriciteitsmeters behelst meer dan de betreffende meters bij de afnemers. Zie figuur 1 voor een schematische weergave van het systeem.
Figuur 1. Schematische voorstelling van het systeem voor intelligente energiemeters. Bron: Enel
In elk lokaal verdeelstation wordt een concentrator geplaatst die de informatie van de meters in dat gebied verzamelt. Deze communicatie verloopt over het eigen elektriciteitsnetwerk via de zogenaamde Power Line Communication (PLC). De capaciteit voor datatransmissie is laag, maar de investeringen die nodig zijn om dit mogelijk te maken zijn dan ook bescheiden. Om hogere datasnelheden te realiseren zijn grote investeringen nodig, die door de aanwezigheid van concurrerende systemen als kabel, telefoonlijn en draadloze communicatie niet zijn gerechtvaardigd.
De informatie van de concentrators wordt vervolgens via de gangbare telecommunicatiekanalen verstuurd naar de centrale computer die aangesloten is op de andere IT-systemen van het (distributie)bedrijf.
Internationaal
Wat betreft de implementatie van het systeem loopt Italië met ENEL voorop in de wereld. De regelgeving rond slimme elektriciteitsmeters is echter nog in de maak. De vorm van de conceptregelgeving lijkt sterk op wat er in Zweden is ontwikkeld: halverwege 2009 moeten alle eindverbruikers beschikken over meters met extra functionaliteiten. In Zweden wordt de eis gesteld dat de meters maandelijks worden uitgelezen. In Italië moeten ze in elk geval gedifferentieerde tarieven mogelijk maken. Zie ook het artikel over slimme meters in Zweden van de TWA Stockholm.
In beide landen worden de netbeheerders als verantwoordelijke aangewezen, en is de toezichthouder op de elektriciteitsmarkt nauw betrokken bij het hele proces.
ACEA werkt samen met Ericsson in de uitvoering van hun systeem. Enel partnert met IBM en gebruikt het netwerk van IBM voor de internationale verspreiding van het systeem. Er is veel interesse voor deze systemen in landen waar de fraude met elektriciteitsafname zeer omvangrijk is. Turkije werd als voorbeeld genoemd waar in sommige gebieden 40 procent van de elektriciteit ‘verdwijnt’. In die gebieden kan de terugverdientijd van de investering in slimme meters zeer kort zijn. Enel beschikt over een testfaciliteit en bezoekerscentrum nabij Milaan. Geïnteresseerde bedrijven kunnen contact opnemen met de TWA Rome voor nadere informatie.
Bronnen en meer informatie
1. Interview ENEL en documentatie
2. Interview ACEA
|
|
|
|
|